Allerlei

Op deze pagina kunnen mensen hun proza, reisverslagen en ervaringen op het gebied van de sterrenkunde kwijt. Wilt u iets schrijven over meteoren die u heeft gezien, of over een ervaring die u opdeed tijdens een kijkavond, dan is dit de pagina waar u dat aan iedereen kunt vertellen. Maar ook als u een leuk verslag heeft gemaakt van een reis naar een sterrenwacht of iets dergelijks, of een telescopenbeurs, kunt u terecht op deze pagina.

Weet u een leuke en interessante tentoonstelling die qua onderwerp overeenkomt met onze doelstellingen, stuurt u daarover dan een berichtje; altijd leuk voor andere geïnteresseerden onder de bezoekers van deze pagina.

Dus: heeft u kopij, aarzel dan niet om deze richting de
webmaster te sturen. Die zorgt er vervolgens voor dat de tekst zo snel mogelijk worden geplaatst.



Instrumenten en -experimentendag 2009 in Schellinkout
De JanLuykenschool in Schellinkhout was één dag het centrum van experimenten op het gebied van Natuur, Techniek en Wetenschap. Alle bovenbouwleerlingen kregen in kleine groepjes de kans om zich 4 keer gedurende telkens één uur onder te dompelen in specifieke onderwerpen uit deze interessegebieden. Hieronder staan alle foto's van deze dag.

In een "Zon, Maan en Aarde"-model werden de schijngestalten van de Maan opgeroepen, leerlingen maakten zelf een omloopmodel en maankraters en tekenden de afstanden en het formaat van de drie hemellichamen op het schoolplein, waarbij de afstand tot de Zon, op de gebruikte schaal een halve kilometer, op het rechte betonpad van het boerenerf naast de school gefietst moest worden. Verder waren er oefeningen in Meten en Kompas; gebruik van allerlei Instrumenten (o.a. een windmeter en een decibelmeter); proefjes met Oplossen en Uitkristalliseren; een uitgebreide Materialenkennis tafel waar zowel het soortelijke gewicht (beperkt tot zwaarder of lichter dan water) als de geleidbaarheid van electrische stroom getest werd; een oefening met dierenschedels en allerlei typen huid werden bekeken, waarbij onder het motto 'mimicry' levende wandelende takken waren aangerukt; een menselijke torso werd door een arts toegelicht (het piemeltje ontbrak, maar dat pikten de leerlingen niet). Voorts nog een fossielenspel, een vulkanentafel met luchtfoto's en een oefening in Morse seinen.
 

Een schitterende topper was de afsluiting met een electriseermachine en een VandeGraaf-generator van onze Stichting, aangevoerd en toegelicht door onze medewerker Jan Hemmer uit St. Maartenszee, die deze apparatuur voor de Stichting JC van der Meulen beheert. Dank je wel, Jan!
De dag was voorbereid door onze medewerker en oud-geoloog Jan Verhofstad uit Schellinkhout, op de school aangesproken als OpaJan. Hij beheert een deel van de recent verworven educatieve apparatuur en probeerde van heinde en verre spullen aan te vullen voor de gelegenheid. Mochten anderen binnen de Stichting nuttige suggesties hebben over dit soort activiteiten, dan wil OpaJan dit graag aanhoren op onze volgende meeting.
 


Hemels raderwerk

Tentoonstelling over astronomische uurwerken, Uurwerkenmuseum Zaandam

+

Antikythera-symposium op 30 oktober 2009, Uurwerkenmuseum Zaandam

Het Museum van het Nederlandse Uurwerk (MNU) in Zaandam viert het Internationaal Jaar van de Sterrenkunde met een speciale tentoonstelling van klokken met astronomische mechanieken.

De tentoonstelling wordt op 15 september 2009 geopend door wethouder R. Ootjers van Zaanstad en duurt tot 1 november 2009. In deze tentoonstelling zijn naast instrumenten uit de eigen collectie een twaalftal tijdelijke bruiklenen opgenomen.

In aanvulling op de getoonde instrumenten worden films en animaties vertoond over de beweging van de hemellichamen, hun invloed op de aarde en een aantal mechanische voorstellingen hiervan.

Klik hier voor het originele persbericht van de tentoonstelling in MS Word.
Klik
hier voor het originele persbericht van de tentoonstelling PDF.

Naast de tentoonstelling “Hemels raderwerk” brengt het Museum van het Nederlandse Uurwerk (MNU) in Zaandam in het Internationaal Jaar van de Astronomie de nieuwste inzichten over het Antikythera-mechaniek voor het voetlicht in het Antikythera-symposium.

Hieraan wordt deelgenomen door:
Vincent Icke, hoogleraar astronomie, Leiden
Rien van de Weygaert. hoogleraar astronomie, Groningen
Niels Bos, astronoom, Groningen
Kees Grimbergen, hoogleraar medische technologie, UvA Amsterdam
Teun Koetsier, universitair hoofddocent geschiedenis van de wiskunde, VU Amsterdam
Michael Wright, vm. conservator van het Science Museum, Londen
Tatja J. van Vark.

Het symposium vindt plaats op 30 oktober 2009, vanaf 13. 00 uur, in de Verkadezaal van het Zaans Museum in Zaandam.
Klik hier voor het originele persbericht van het symposium in MS Word
Klik hier voor het originele persbericht van het symposium in PDF



Introductie tot de Geologie

Eerder dit jaar is er, mede op verzoek van de donateurs, besloten om binnen onze stichting de geologie meer aandacht te geven. Tijdens de hearing van januari 2007 heeft David Berkeveld al een inleidende voordracht verzorgd waarin hij ons uitlegde wat het begrip geologie allemaal inhoudt.

Daarna is er besloten om naast het bestaande lezingprogramma eens een extra avond in te lassen waarbij de verschillende soorten mineralen gesteenten speciale aandacht zouden krijgen. Afgelopen 23 november heeft deze avond plaatsgevonden. Voor deze avond hadden wij een heel assortiment mineralen meegenomen en enkele stereomicroscopen opgesteld waardoor de belangstellenden een blik konden werpen op de prachtige structuur die mineralen en gesteenten vaak hebben. David Berkeveld hield een uitstekende inleidende voordracht over het ontstaan en de vorm van de diverse soorten mineralen en gesteenten. Hoewel ik een aantal boeken over dit onderwerp heb gelezen heeft David mij toch aardig wat nieuwe dingen geleerd en mij een beter inzicht in deze materie verschaft.

Jan Hemmer, de conservator van de Stichting JC van der Meulen, had voor deze gelegenheid de Wimshurstmachine en de Stirlingmotor van de heer van der Meulen meegenomen. Ik zelf had die dag nog snel even een bezoek gebracht aan het Zuiderzeemuseum om de Vandegraafgenerator op te halen, zodat ook die op deze avond kon worden gedemonstreerd aan onze donateurs.

Toen was het de beurt aan de heren van de van de Afdeling Westfriesland van de Nederlandse Geologische Vereniging. Siebe de Jong, Henk Verbeek en Ton Laeven (voorzitter) hadden prachtige apparatuur meegenomen waarmee men gesteentes en mineralen kan zagen, splijten, slijpen en polijsten. Bovendien hadden zij ook nog een ultrasoon reinigingsapparaat meegebracht. Henk Verbeek hield een voordracht over het bewerken van mineralen en gesteentes, waarbij Siebe de Jong en Ton Laeven de apparatuur telkens demonstreerden. Heel erg leuk en uiterst interessant om te zien.

Na eerder overleg met de toezichthouder mochten wij de zaal tot 23:00 uur gebruiken, en die tijd was nodig ook!
Hoewel de groep aanwezigen klein was, is het door de inbreng van bovengenoemde mensen toch een hele leerzame en bovenal gezellige avond geworden. Ik wil bij dezen mijn waardering hiervoor uitspreken en de mensen voor hun inzet bedanken. Wij gaan dit in de toekomst ongetwijfeld eens herhalen. Met dank aan Marien Veenstra voor het maken van de foto's.



Voordracht en Kijkavond bij tehuis Lindendael

Op 26 april 2007 hadden David Berkeveld en ik het voorrecht om een voorlichtingsavond te mogen geven bij het tehuis Lindedael in Hoorn.

David opende de avond met een verhaal over het zonnestelsel. Onderwijl stelde ondergetekende de telescoop op zodat er na David's voordracht naar de Maan en Saturnus gekeken kon worden.

Er was behoorlijk animo om deze avond bij te wonen. Gelukkig werkten de weergoden mee zodat de belangstellenden op hun gemak konden kijken naar de kraters op de Maan, en natuurlijk naar de reuzenplaneet Saturnus met zijn fenomenale ringen.

Wij hebben een leuke avond gehad, en, naar wij hopen, de bewoners van het tehuis ook !!

Robin van Nooijen


Kijken naar de Zon bij Basisschool
"Het Spectrum" in Hoorn

Op donderdag 28 februari 2007 was uw voorzitter te gast bij basisschool Het Spectrum in Hoorn. Hier hadden de groepen 4 een project over het heelal en de ruimtevaart.

Er was aan de stichting JC van der Meulen gevraagd of er een bijdrage kon worden geleverd aan dit project. Natuurlijk kan dat! Het leek ons dan een leuk idee om met een Coronadotelescoop te gaan kijken naar zonnevlammen. Zo gezegd zo gedaan, en met de Personal Solar Telescope onder de arm trok ik richting Hoorn.

De kinderen hebben allemaal een aantal zonnevlammen kunnen zien. Gelukkig maar, want zonnevlekken waren er niet te bekennen. Het waarnemingsvermogen van de kinderen was opmerkelijk, aangezien de tekeningen die ze van de zonnevlammen hebben gemaakt, tot in detail klopten!
Na het waarnemen van de zonnevlammen kregen de kinderen gelegenheid tot het stellen van brandende vragen over Zon, Maan, planeten en sterren. De middag was eigenlijk heel snel om, maar voor ik vertrok moest ik beloven om nog eens terug te komen met de telescopen.

Ik heb een hele leuke middag gehad. Het weer was mooi, de kinderen waren zeer geinteresseerd en toen ik wegging kreeg ik nog een hele stapel tekeningen en schilderwerken van planeten en sterren mee.

Robin van Nooijen


Bezoek aan de ATT 2006

Wat kan een jaar lang duren! Toen de vorige ATT was afgelopen, keek ik al uit naar die van 2006. Zoveel indrukken doe je op tijdens zo'n dag, dat je er eigenlijk te kort tijd voor hebt om alles eens zeer goed te bekijken. Aan de andere kant blijft er dan voor het jaar er op weer extra veel te zien.

Dit jaar gingen Gerard de Boer en ondergetekende samen naar Duitsland. We hadden afgesproken zo rond 07:00 uur bij de McDonald's in Hoorn, om van daaruit samen verder te reizen. De heenreis verliep zeer rustig en snel, met alleen een tussenstop in Duitsland, net over de grens. Doordat we zo vroeg waren hadden we een schitterende parkeerplaats heel dicht bij het schoolgebouw waar het amateurtreffen plaatsvindt.

We keken onze ogen weer uit. Om net meteen als gekken rond te gaan rennen besloten we om eerst maar eens een bak koffie te halen. Eten en drinken zijn tijdens de ATT erg goedkoop. Een kop goede koffie kost € 1,25 , terwijl een broodje kaas (echt heerlijk brood!) € 1,50 kost. Moet je in Nederland eens voor komen, daar kost het minstens het dubbele. Een broodje bockwurst kost ook maar een schamele € 2,- op de ATT, en een bordje met daarop bockwurst en aardappelsla slechts € 2,50. Wat dat betreft is de ATT absoluut goedkoop te noemen. Enfin, toen de koffie en de broodjes worst op waren, gingen we op onderzoek uit.

 
 
 
 
 

Voordracht Sterrenkunde in Hoogwoud

Op donderdag 10 november 2005 had uw webmaster het genoegen een voordracht te mogen geven voor de Bond voor Plattelandsvrouwen " Vrouwen van Nu " te Hoogwoud.

De voordracht ging over de Zon, de Maan, het zonnestelsel en de sterrenhemel. Kortom, alles wat men met behulp van het ongewapende (of beschermde) oog of met een verrekijker aan heelalobjecten kan zien, is tijdens deze avond in vogelvlucht behandeld.

Tijdens de voordracht, welke was voorzien tientallen prachtige foto's, werden door de 45 aanwezige dames veel vragen gesteld; hieruit blijkt dat er voor het onderwerp erg veel interesse was. Ook werd er van alles vertelt over hoe wij, amateursterrenkundigen, onze hobby beoefenen en wat voor spullen wij daarbij gebruiken.

Met groot gemak werd de klok van 22:30 uur gehaald, het tijdstip waarop we moesten stoppen. Want eer alle tafels en stoelen weer goed staan, de kopjes en schotels zijn opgeruimd en de presentatieapparatuur is opgeborgen, ben je zo weer een half uur verder.

Bovendien moest er nog worden nagepraat, was er interesse voor boeken en planisferen (draaibare sterrenkaartjes) en moest ondergetekende nog van alles vertellen over hetgeen de hobby sterrenkunde met zich meebrengt.

Ik heb deze donderdag een gezellige avond gehad, waar ik het bondsbestuur voor wil bedanken. Ik hoop dat het publiek er net zo over dacht als ik.

Robin van Nooijen.


Bezoek aan de ATT 2004 in Essen

Op 8 mei 2004 was het dan eindelijk zo ver; samen met Gerard de Boer en Marien Veenstra reisde ik af naar Essen in Duitsland, om daar een sterrenkundige beurs te bezoeken. Ik had er al een jaar naar uitgekeken, temeer daar ik dezelfde  beurs in 2003 moest afzeggen vanwege mijn werk. En wat ik hoorde van Gijs de Leeuw en Gerard over eerdere bezoeken moest het een geweldige beurs zijn. Maar het lange wachten zou worden beloond, want hetgeen ik op de beurs allemaal zou zien overtrof mijn stoutste verwachtingen....

"Vroeg uit de veren" was het motto voor deze dag. Gerard had de tickets voor de treinreis al opgestuurd gekregen, dus we hoefden geen toeren uit te halen bij een loket. We zaten om 06:50 uur in de trein van Hoorn naar Amsterdam. In Amsterdam stapten we over op een luxe trein die ons naar @@@ zou brengen. Daar moesten we dan nog een keer overstappen op een lokaal boemeltreintje richting Essen. De reis verliep voorspoedig (alleen jammer dat de koffie zo duur en zo slap was) en volgens plan stonden we in Essen. We vertrouwden hier helemaal op Gerard, want hij was hier eerder geweest en wist goed de weg. Toch? Jazeker! 10 minuten later stonden we bij een school, die volgens ons gedeeltelijk bestond uit een oude commandobunker uit de 2e wereldoorlog. Hier werd de ATT 2004 gehouden. Veel auto's zagen we niet, maar eenmaal binnen bleek het al erg druk te zijn. De toegangsprijs was zeer mild, namelijk slechts 4 euro. Samen met het toegangskaartje kregen we een klein plastic zakje met daarin een aantal fragmenten van een ijzermeteoriet, bedoeld als aandenken. Erg leuk !

Nadat we de kaartjes hadden gekocht, liepen we eigenlijk meteen de kantine binnen. Toch besloten we om eerst eens rond te kijken; koffie drinken kan immers altijd nog. Direct al keken we onze ogen uit bij de stand van AstroTechniek, een Nederlands (Fries) bedrijf dat gespecialiseerd is in vast opgestelde monteringen. Diep onder de indruk waren we van de zichtbaar hoge kwaliteit van de apparatuur.

We spraken de maker zelf nog even, die verklaarde zich binnenkort te gaan richten op mobiele opstellingen, aangezien de markt voor de vaste opstellingen terugloopt. Dit is niet in de laatste plaats het gevolg van de toegenomen lichtvervuiling, waardoor er nog maar weinig donkere plekken over zijn in Nederland welke geschikt zijn voor sterrenkundige waarnemingen. Ook de economie zit een beetje tegen, en dus zijn de mensen wat minder bereid om fors in de buidel te tasten voor een montering. Maar mooi dat deze monteringen zijn..

Uw webmaster verbaasde zich er over dat de beurs aardig groot was. Enkele lange gangen stonden barstensvol met allerlei soorten telescopen, oculairen, verrekijkers, boeken, posters, filters, monteringen en foto-apparatuur. Er was ook een stand waar men speciale tape verkocht welke op de draaipunten van een dobsonstatief moet worden geplakt.

Normaal gesproken gebruikt men per kant twee kleine blokjes teflon om de telescoop op te laten draaien, maar deze tape werkte ook erg goed. Het gaat er hier bij om dat men niet te veel kracht nodig heeft om de telescoop te laten bewegen, dus de frictie van de tape of het teflon mag niet te groot zijn, anders gaat het richten te schokkerig. Maar de frictie mag ook niet te klein zijn, want als de telescoop niet helemaal goed is uitgebalanceerd, zakt de buis weer terug naar een bepaalde evenwichtstoestand.

Erg mooi, en zeker ook erg handig, zijn de zogenaamde truss-tube newtontelescopen. Deze telescopen zijn geheel demontabel, zodat het transport aanzienlijk wordt vergemakkelijkt. Dit type telescoop wordt daarom ook vaak gebruikt bij de wat grotere spiegeldiameters, dus vanaf circa 30 cm.

Een newtontelescoop van 40 cm, gemaakt van gewone buis, is al gauw 50 cm breed en, afhankelijk van de openingsverhouding, meer dan 2 meter lang. Men moet al met z'n tweeen zijn om een dergelijk monster te kunnen vervoeren van- en naar de auto. En in welke kofferbak past zo'n kijker ?? Niet in die van mij, kan ik u verzekeren.

Ook zagen we een schitterend voorbeeld van een uiterst compact ontwerp van een 20-cm telescoop. Wanneer helemaal gedemonteerd en opgevouwen, neemt dit telescoop-pakket niet meer ruimte in dan een fatsoenlijke reiskoffer.

Een dergelijk ontwerp is met gemak mee te nemen op vakantie naar bijvoorbeeld Spanje. Zo kan u de zuidelijk gelegen sterrenbeelden, welke voor ons in Nederland niet of slecht te zien zijn, prima observeren. Ideaal !

U bent nu dus niet meer afhankelijk van kleine lenzenkijkers, zogenaamde spottingscopes of verrekijkers. Met een objectief van 20 cm zijn er talloze nevels, sterrenhopen en melkwegstelsels te zien, veel meer dan met een lenzenkijker van 8 tot 10 cm. Heeft u interesse in een dergelijke telescoop, dan raad ik u aan om volgend jaar mee te gaan naar de ATT.

Even een pauze inlassen is tijdens een dergelijk evenement strikt noodzakelijk. Ik moet hierbij zeggen dat de prijzen zeer mild en de koffie en snacks zeer goed waren. Daar kunnen ze bij de diverse reisorganisaties nog wat van leren.

En verder liepen we, ons verbazend over het enorme assortiment aan apparatuur. Vooral de zelfgemaakte superverrekijker, gemaakt van 2 refractoren met objectieven van 15 cm, maakte indruk. Het beeldveld van deze kijker is natuurlijk niet zo groot als dat van een normale 7 x 50 veldkijker, maar toch moet het beeld fantastisch zijn.

Reusachtige verrekijkerMarien en Robin bij de Meade-telescoopGerard en de Meade-telescoop

En wat dacht u van die 40 cm Schmidt-Cassegrain telescoop van Meade, gemonteerd op een gigantisch statief? Op de foto's worden wij, alledrie toch behoorlijk lange kerels, werkelijk geminiaturiseerd door dit monsterachtige instrument.

Uw webmaster zou deze dag proberen om, tegen een fatsoenlijke prijs, een tweedehands Clavé plossl oculair en een set kleurenfilters aan te schaffen. Baader is op het gebied van filters een uitstekend merk, evenals Lumicon. Dit laatste merk werd op de ATT niet verkocht, dus zou het Baader worden. Alleen…. 120 euro voor 6 filters, een hele set, vond ik toch erg veel geld om in een keer uit te geven. Ik dacht er al aan om er dan maar 2 of 3 te kopen, voor 25 euro per stuk, maar Gerard adviseerde mij om met kopen te wachten tot circa 15:00 uur. "Want", zo zei hij, "meestal gaan de spullen dan met 25 % korting over de toonbank". Ik wachtte dus rustig af.

William Optics Megrez refractorDaarna vergaapten we ons een hele tijd aan de kostbare refractoren van Vixen, Takahashi, Astro Physics, TMB en William Optics. Droomtelescopen, waarbij perfecte optiek gepaard gaat met de compromisloze mechanische eigenschappen van de focuseerinrichtingen. Vooral de fijnafstelling van de William Optics maakte indruk.

Tellen we bij deze telescopen nog de bijbehorende parallactische monteringen, dan zouden we voor de totaalprijs ook een knappe middenklasse auto kunnen aanschaffen !! Alleen telescopen blijven hun waarde behouden, mits men er op respectvolle wijze mee omgaat. En dat kunnen we van auto's niet zeggen.

Erg kostbare monteringMooie Schmidt-Cassegrain telescoop van CelestronResearch Grade Mechanics

Nog een laatste blik op de refractoren, daarbij bedenkende dat ik nog een tiental jaren flink moet doorsparen voor ik een dergelijk instrument zou kunnen bemachtigen. Of een loterij winnen… . Begrijpt u me niet verkeerd; ik ben zeer tevreden met Nieuwe Vixen Sphinx monteringmijn Vixen 102 EDSS refractor, en als ik over een jaar of 2 daar een mooie montering bij kan kopen, bijvoorbeeld de EQ 6, is mijn instrumentarium compleet. Maar ik mag toch blijven dromen?

Clavé plossls ben ik helaas niet tegengekomen. Wel lagen er oculairen van andere grote merken, zolas Meade, Celestron, Orion en Tele Vue, maar daar was ik niet naar op zoek. Toen kwamen we ineens bij een stand waar de eerder genoemde set kleurenfilters werd aangeboden voor 100 euro. Kijk, dat scheelt alweer 20 euro. Maar ik bleef wachten op lagere prijzen, want er lagen nog zoveel van deze sets dat ik niet bang hoefde te zijn voor bordjes met daar op geschreven "uitverkocht". En ja hoor, mijn geduld werd beloond. Na nogmaals de halve ATT te hebben gezien stond ik weer voor de allereerste kraam met Baader filters. En wat denkt u? De prijs van de set was nu gezakt tot 60 euro !! Ik heb toen meteen een set aangeschaft.

Maar je zal ze toch een uur eerder hebben gekocht voor 120 euro, en dan die nieuwe prijs zien… . U begrijpt dat ik, ondanks dat ik de set voor de lage prijs heb kunnen kopen, verbolgen was over het feit dat men eerst zoveel geld voor de filters durfde te vragen. Maar ach, zo is het nu eenmaal.

Mijn dank ging natuurlijk uit naar Gerard voor zijn gouden tip om te wachten!

Al 10 jaar lees ik Sky & Telescope, een Amerikaans sterrenkundig magazine, en zie dan de foto's van al die grote telescopen van Astro Physics, Takahashi, TMB etc. Nu heb ik ze dan eindelijk eens in het echt gezien, en een droom is daarmee uitgekomen. Ik weet nu ook al heel zeker dat ik volgend jaar weer naar de ATT ga. Wellicht kan ik dan een oud Clave Plossl oculair op de kop tikken, of een mooie tweedehands zoeker...... Je moet het daar trouwens wel hebben van de koopjes, want de prijzen liggen over het algemeen niet zo gek veel lager.

Voor amateurastronomen die een leuk en interessant dagje uit willen en fantastisch mooie telescopen willen bezichtigen, is de ATT een zekere aanrader. Zet u de datum voor de ATT van 2005 maar vast in de agenda !!

Robin van Nooijen

Alle foto's en afbeeldingen: copyright Gerard de Boer


Verslag Excursie Drenths Ellertsveld

Via Clubnieuws op onze web site las ik de aankondiging van de jaarlijkse excursie op zaterdag 13 september 2003 georganiseerd door het sterrenkundig maandblad Astra Alteria naar het Drentse Ellertsveld, dit is een gebied tussen Assen, Borger en Westerbork.

Deze excursie bood een interessant programma, en binnen het programma was het mogelijk nog weer diverse keuze's te maken, zoals 'het Boomkroonpad' of 'een GPS Wandeling'. We startten met een gezamelijk deel, namelijk het Melkwegpad van 2.7 km. Tijdens deze wandeling werd duidelijk gemaakt hoe de afstanden binnen ons zonnestelsel zich verhouden, en hoe groot de planeten en de zon zijn in diezelfde verhouding. Dit is ook erg leuk en interessant voor de deelnemende kinderen.
Het was een plezierige dag met mooi weer, gezellige en geinteresseerde mensen, een goed programma terwijl de kosten minimaal waren. Een aanrader dus voor een volgend jaar.

Piet H. Vriend

ATT te Essen 2002

Zo'n maand of vier geleden werd ik door kennissen op de hoogte gebracht van een nieuwe equatoriale montering die gezien de prijs/kwaliteitsverhouding weleens voor een sensatie zou kunnen zorgen onder vele amateur-astronomen. Onder mijn instrumentarium bevindt zich al enkele jaren een sublieme 102mm/F15 refractor waarmee onwaarschijnlijk detailrijke beelden van de maan en planeten zichtbaar worden. Ook zonnevlekken zijn, mits voorzien van een deugdelijk filter, tot in details te bestuderen. Echter, één groot nadeel speelt al die tijd al een grote rol en dat is het ontbreken van een deugdelijke stabiele montering waardoor vergrotingen van bijv. 200x alleen bij nagenoeg windstilte uitvoerbaar zijn. De huidige zelfbouwmontering, grotendeels uit hout bestaand met aluminium assen, is bijna niet te hanteren wanneer ik met de 13 kg. zware refractor grotere vergrotingen wil gebruiken. Nauwkeurig scherpstellen en volgen is door de trilling van de montering een welhaast onmogelijke taak. Na drie jaar zwabberen wordt het dus tijd voor een 'professionele' montering. Echter, niet alleen de kwaliteit maar ook een gunstige prijs is voor mij interessant. Waar vindt je een zware montering van nog geen € 1.200,- inclusief volgmotoren, een poolzoeker, en een stabiliteit die volgens vele gebruikers de veel duurdere Losmandy's of grote Vixen-monteringen kan evenaren?

Het is de EQ6 van Synta, een Chinees fabrikaat die tevens vele typen monteringen levert aan diverse telescoopconstructeurs waaronder Celestron. Zeker, er vallen nog enkele kleinigheden te verbeteren maar voor het visueel waarnemen is het een uitmuntend ontwerp. Maar ook fotografische deepsky-opnamen laten een ongekende scherpte zien zonder storende periodieke fouten. Maar welke montering is perfect? Ik ken mensen die een kostbare Losmandy G-II mechanisch hebben moeten aanpassen omdat er een te grote afwijking in de volginrichting werd waargenomen.

Op het Internet is dan ook een nieuwsgroep opgericht waarin alle voor- en nadelen van de EQ6 uitgebreid bediscussieerd worden door nieuwe en ervaren gebruikers en waar ook eenvoudig uit te voeren verbeteringen worden aangedragen om zodoende de perfecte montering te benaderen. Er is zelfs rechtstreeks contact met de fabrikant over aanpassingen voor volgende series. Maar een foto of een commentaar alleen is onvoldoende om zelf een oordeel te vormen. Dus op zoek naar een gelegenheid om met eigen ogen de EQ6 te aanschouwen.

Al jaren heb ik me voorgenomen om eens de jaarlijkse ATT in Essen (Dld) te bezoeken. ATT staat voor Astronomischer Tausch- und Trödeltreff, een (ruil)beurs en 'hobby-markt' voor amateur-astronomen. Georganiseerd door de afdeling Essen van de Duitse vereniging voor astronomie is deze beurs in 18 jaar tijd uitgegroeid tot wellicht het grootste Europese treffen op dit gebied. Een ideale mogelijkheid om een totaaloverzicht te krijgen van wat er zoal te koop is. En met het voornemen om de EQ6 kritisch te aanschouwen ben ik met Gerard de Boer op 25 mei j.l. naar Essen gereden, een kleine 300 km. Na de nodige koffie-pauzes onderweg, echte Hollanders nemen zelf koffie en broodjes mee, kwamen we na enig zoeken rond 11 uur aan bij een scholengemeenschap midden in de stad waar het treffen zou plaatsvinden. De entree van € 4,- is zeker niet te veel voor hetgeen zich daarbinnen afspeelde. Ook zonder het onvermijdelijke Duitse bier liep het water ons al in de mond en we waren nog maar 5 minuten binnen. Wát een kijkers, wát een accessoires en wát een mensen…….

Alle bekende importeurs en leveranciers waren vertegenwoordigd. Om enkele merken te noemen in willekeurige volgorde: Vixen, Meade, Celestron, Skywatcher, Bresser, Orion, het Baader Planetarium, Lichtenknecker, Pentax, enz. enz. Ook de Nederlander Hans Winkelaar met zijn inmiddels wereldberoemde Rainpipe Refractors (eenvoudige zelf te monteren kijkers van PVC-regenpijp) had over belangstelling niet te klagen. Hoe al deze organisaties hun brood kunnen verdienen aan onze hobby is voor mij een volledig raadsel! Daarnaast waren vele astro-hobbyisten aanwezig om hun kunsten te tonen aan het talrijke publiek. Astro-fotografen, kijker-bouwers en andere knutselaars toonden hun veelal verbazingwekkende en knappe prestaties. Ook vele handelaren met allerlei optische en mechanische onderdelen trokken vele belangstellenden. Diverse afdelingen van de Duitse astronomische vereniging waren vertegenwoordigd met een stand en toonden daar hun activiteiten. Natuurlijk ontbraken de demonstraties van diverse astronomische software niet en geinteresseerden konden op gezette tijden diverse lezingen volgen. Ook meteorieten werden te koop aangeboden.

Ook aan de inwendige mens werd gedacht en tegen zeer schappelijke prijzen konden eenvoudige typisch Duitse gerechten worden genuttigd. Het meest aantrekkelijke aan de beurs is dat je alles wat je van foto's en advertenties in tijdschriften kent nu ook in het echt kon zien. Het dubbelloopskanon van Vixen is in werkelijkheid nog veel indrukwekkender dan je je kunt voorstellen, het gewicht van een Nagler oculair is imponerend terwijl de aanblik van een heuse koepel je meteen verlost van de vraag 'wat doe ik met mijn achtertuin'. Origineel was het aanbod van Baader om voor slechts enkele euro's de eigenaar te worden van tweede-keus prisma's, metaal- en spectraal-filters en overige optische accessoires. Het risico dat je niet weet hoe groot waar het foutje zit neem je dan op de koop toe. Tientallen soorten achromaten, apochromaten, reflectors, schief-spieglers, peperdure fotografische Schmidt-kijkers, monteringen, aandrijvingen, (CCD)kamera's en overige electronica, oculairen, zoekers, filters, noem maar op, alles was in ruime mate aanwezig. Ook zeer ruim gesorteerde boeken-stands met naast alle bekende atlassen veelal Duitstalige uitgaven. Natuurlijk ontbreekt de mogelijkheid om het aanbod aan instrumenten in de praktijk uit te proberen, ook de tijd zou daarvoor te kort zijn, maar je krijgt wel een goede eerste indruk voor een eventuele latere aanschaf.

Wat de beurs zo geslaagd maakt volgens mij is de combinatie van de hobbyist en de commercie. Beiden staan broederlijk over diverse zalen en lokalen verdeeld en zorgen voor een ongedwongen gemoedelijke sfeer. Waar de commercie zich af en toe te buiten gaat aan exorbitante prijzen staat daarnaast de amateur die met liefde voor zijn hobby zijn kennis en materialen aanbiedt. Enorme lenzensystemen uit oude professionele kamera's tot aan complete zelfbouw CCD-camera's en ontelbare onderdelen uit (Russische) militaire werktuigen gaan grif van de hand. Ikzelf heb bijv. voor slechts enkele euro's een achromatisch lensje van 57mm op de kop weten te tikken waarvan inmiddels een pracht van een 10 x 55 zoeker is gebouwd, mét kruisdraad-oculair.

Ook een originele Baader-filterset bestaande uit 6 filters voor maan- en planeetwaarneming werd vlak voor sluitingstijd aangeschaft voor slechts een fractie van de winkelwaarde! Helaas waren de Herschel-prisma's en de coronagrafen voor mij nog iets boven de begroting. Sinds enige tijd levert deze firma ook een betaalbaar 'sky- and moonglow'-filter (beursprijs 40,-) zowel in de maten 1.3/4" als 2". Dit filter gaat de ons omringende licht-vervuiling te lijf en zorgt ook voor een sterke reductie van de het door de maan weerkaatste strooilicht. Tevens worden bij maan- en planetenwaarneming grotere contrasten bereikt en kunnen diverse deep-sky objecten beter bekeken worden.

Natuurlijk is het filter niet vergelijkbaar met de nauwe-band filters van Lumicon die slechts een klein gedeelte van het spectrum doorlaten maar toen ik 's-svonds thuis het filter richtte op de natrium-lantaarns bij mij in de straat was de complete oranje halo die om zo'n lamp zichtbaar is volledig verdwenen, slechts het armatuur zelf was zichtbaar! Vanuit mijn achtertuin is in de verte de oranje gloed zichtbaar van die vervloekte assimulatie-verlichting. Door het transparante violet-gekleurde filter gekeken was van het hele schijnsel niets meer waar te nemen! Helaas heb ik het filter nog niet uit kunnen proberen in mijn kijkers maar van de resultaten zal ik zeker nog verslag doen. Vertel het echter niet aan die glas-tuinbouwers en beheerders van straatverlichting anders hebben ze er weer een argument bij om hun lichtelijke activiteiten door te zetten.

En dan de EQ-6 montering waar ik eigenlijk voor was gekomen: inderdaad een indrukwekkend apparaat, massief, enorm stabiel en natuurlijk een zeer interessante prijs. Het besturingskastje dat tevens de batterijen voor de voedig herbergt biedt keuze uit drie snelheden. Aangeraden wordt echter om vooral bij koud weer een externe stroomverzorging te gebruiken. Liever niet die van je auto want stel dat je 's-winters na een nacht waarnemen nog naar huis moet rijden….

Het instellen van de poolzoeker is na enige aanpassing (monteren van een extra instelring) een fluitje van een eurocent. En wil men het opzoeken van vele duizenden objecten automatiseren dan is er de optie voor een volwaardig GOTO-systeem (300 voudige snelheid). Ook een besturing middels diverse planetaria-programma's voor de PC behoort tot de mogelijkheden.

Noemde ik eerder een prijs van zo'n 1.200,- Euro voor de standaard-uitvoering, aan het eind van de middag werden diverse voorradige modellen te koop aangeboden voor slechts 900,-!

Nu nog even sparen. Al met al was de ATT voor ons een happening die de stoutste verwachtingen overtrof. Een volgende keer zijn wij dan ook zeker weer van de partij en mochten er andere geinteresseerden zijn om op 17 mei 2003 mee te gaan dan kan er wellicht iets georganiseerd worden in de vorm van gezamenlijk vervoer.


Gijs de Leeuw
30 mei 2002